Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Ενημέρωση χαρτών της Google maps για μνημεία και τοπόσημα της Κρώμνης

Όπου μπορούμε, συνεισφέρουμε κι εμείς στην ταυτοποίηση μνημείων ή τόπων στον ιστορικό Πόντο. Σήμερα ήρθε η ενημέρωση από την Google maps ότι εγκρίθηκε η παρέμβασή μας για τον εντοπισμό της εκκλησίας του Αγίου Χριστοφόρου στο Λυκάστ' της Κρώμνης. Ακολουθούν και άλλες.
Δείτε τον παρακάτω ενσωματωμένο χάρτη ή πληκτρολογήστε, στο πλαίσιο αναζήτησης του χάρτη της Google  (επάνω αριστερά), τη φράση: Αγιος Χριστοφορος Λυκαστ
Λεπτομέρεια: Για να βρεθεί το μνημείο στον χάρτη, θα πρέπει ο χάρτης να δείχνει εκείνη τη στιγμή περιοχές του Πόντου.

Η ενημέρωσή μας από την Google 

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Σύντομο βίντεο για την περιγραφή της Κρώμνης στο f/b

Το σύντομο αυτό βίντεο δημιουργήθηκε για τη θέση εξωφύλλου στην σελίδα του facebook που έχει τον τίτλο Κρώμνη Πόντου. Χρησιμοποιήθηκαν φωτογραφίες από παλιότερες αναρτήσεις μας και το τραγούδι του Γιώργου Στεφανίδη "εμέν Κρωμέτα λέγ'νε με".

Πιο κάτω το ίδιο βίντεο, σε άλλο φορμάτ, όπως χρησιμοποιήθηκε σαν εικόνα εξωφύλλου της σελίδας μας στο facebook

Κυριακή, 11 Ιουνίου 2017

Ο Καστρότοιχος της Κρώμνης


 ΚΑΣΤΡΟΤΟΙΧΟΣ ΚΡΩΜΝΗΣ
Τοποθεσία μεταξύ Αληθινού και Μόχωρας, όπου υπήρχε μονή Ζωοδόχου Πηγής, από τα μέσα του 18ου αιώνα. Στη θέση της μονής κτίστηκε αργότερα το 2ο Δημοτικό Σχολείο της Κρώμνης. (1900/1921-22). Σήμερα εκεί υπάρχουν μόνο τα ερείπια του ναΰδρίου της Ζωοδόχου Πηγής. 
Σε παλιότερη ανάρτησή μας για το ίδιο θέμα (δείτε την εδώ) υπάρχουν πληροφορίες για την περιοχή σε κείμενο του Γ. Φιρτινίδη
Στις φωτογραφίες που ακολουθούν βλέπουμε επισημασμένη με κόκκινο βέλος τη θέση της εκκλησίας. 

Δευτέρα, 5 Ιουνίου 2017

Νανάκ, Λωρία, Αληθινός της Κρώμνης

Το βίντεο με τις περιοχές της Κρώμνης (από την προηγούμενη ανάρτησή μας) το επεξεργάστηκε ο φίλος Terra Pontus προσθέτοντας λεζάντες με τις ονομασίες των περιοχών που εμφανίζονται στο βίντεο. Εμείς προσθέσαμε τη μουσική επένδυση και το παρουσιάζουμε εκ νέου.
video

Παρασκευή, 2 Ιουνίου 2017

Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

Απογραφή της ποντιακής καταγωγής των προγόνων μας.


         Συνεχίζεται η απογραφή της ποντιακής μας καταγωγής στο μπλογκ του Terra Pontus. Όσοι δεν έχουν ακόμη απογραφεί, μπορούν να επισκεφτούν τον ιστότοπο ( http://terra-pontus.blogspot.gr/) και να επιλέξουν στη δεξιά στήλη της σελίδας την περιφέρεια της καταγωγής των προγόνων τους. Οι καταγόμενοι από Κρώμνη και περίχωρα επιλέγουν Άρδασσα, το διοικητικό κέντρο της περιοχής εκείνη την εποχή.

Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

Ιστορία της Ποντικής Τραπεζούντος. Βιβλίο σε ψηφιακή μορφή

Ένα ακόμη ψηφιακό βιβλίο, που πραγματεύεται την ιστορία της Τραπεζούντας μέχρι την κατάκτησή της από τους οθωμανούς, βρήκαμε στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης Ανέμη.

Το βιβλίο αυτό, με τίτλο "Ιστορία της Ποντικής Τραπεζούντος από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ' ημάς", έγραψε ο Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης και τυπώθηκε στην Οδησσό το 1898.

Για να το διαβάσετε επιλέξτε τον παρακάτω υπερσύνδεσμο
Ιστορία της Ποντικής Τραπεζούντος
ή εδώ

Παρασκευή, 7 Απριλίου 2017

Κ. Φωτιάδη, οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου. (κοινοποίηση τριών σχετικών αναρτήσεων του Terra Pontus).

Στους τρεις συνδέσμους που ακολουθούν δημοσιεύεται σε συνέχειες το κείμενο του καθηγητή Κ. Φωτιάδη με θέμα τους κρυπτοχριστιανούς του Πόντου. Στο κείμενο υπάρχουν συχνές αναφορές στην Κρώμνη και την περιοχή της, όπου το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού ήταν ιδιαιτέρως έντονο.

Terra Pontus: Κ. Φωτιάδη, οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου - #1: ➤ ανάρτηση 1 από 3

Terra Pontus: Κ. Φωτιάδη, οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου - #2: ➤ ανάρτηση 2 από 3

Terra Pontus: Κ. Φωτιάδη, οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου - #3: ➤ ανάρτηση 3 από 3

Σημαντικότατη ομιλία του καθηγητή Κωνσταντίνου Φωτιάδη το 1989 στον σύλλογο ΑΡΓΟΝΑΥΤΑΙ– ΚΟΜΝΗΝΟΙ.

Δευτέρα, 3 Απριλίου 2017

Τα παλιά μονοπάτια της Ίμερας, χαραγμένα στην πέτρα, υπάρχουν ακόμη!

Εκεί στην Ίμερα, στην ανηφοριά προς το μοναστήρι και το σπίτι του Φωστηρόπουλου, υπάρχουν ακόμη, χαραγμένα στην πέτρα, τα μονοπάτια και τα ίχνη από το πέρασμα των προγόνων μας!
(10 φωτογραφίες του Meliksah San από το facebook)


Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017

Ιστορία και Στατιστική Τραπεζούντος. Βιβλίο του 1870 σε ψηφιακή μορφή.

                                 Ιστορία και Στατιστική Τραπεζούντος
Στην ψηφιακή βιβλιοθήκη Ανέμη, του Πανεπιστημίου Κρήτης βρήκαμε και το εικονιζόμενο βιβλίο του Σάββα Ιωαννίδη:
Για να το διαβάσετε επιλέξτε έναν από τους δύο πιο πάνω συνδέσμους ή εδώ


Οι φιλόξενοι κάτοικοι της Κρώμνης ... κατά τον Σάββα Ιωαννίδη


Ξεφυλλίζοντας (τρόπος του λέγειν) την ηλεκτρονική έκδοση του βιβλίου "Ιστορία και Στατιστική Τραπεζούντος" του Σάββα Ιωαννίδη, που εκδόθηκε το 1870 στην Κωνσταντινούπολη, σταθήκαμε για λίγο στην περιγραφή της Κρώμνης και της γύρω περιοχής. "Έχοντες και γλώσσαν καθαρωτέραν και πλείονας λέξεις αρχαιοπρεπείς..." είναι το εγκώμιο του συγγραφέα για την τοπική διάλεκτο.
πηγή: Ιστορία και Στατιστική Τραπεζούντος

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Αλεξάνδρου Ν. Κακουλίδη, Ολίγα τινά περί Πόντου και ιδίως της Τραπεζούντος (ψηφιακό βιβλίο)

Στην ψηφιακή βιβλιοθήκη "Ανέμη" του Πανεπιστημίου Κρήτης βρήκαμε ένα μικρό βιβλιαράκι του πόντιου αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Ν. Κακουλίδη. Σ' αυτό, ανάμεσα σε άλλα, περιγράφει και το πώς κατάφερε να χτίσει το καύχημα της Τραπεζούντας, το περιώνυμο Φροντιστήριο.
Το βιβλίο σε μορφή pdf θα το βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο ή εδώ
Αλεξ. Κακουλίδου, Ολίγα τινά περί Πόντου καί ιδίως τής Τραπεζούντος
                    Αλεξ. Κακουλίδου, Ολίγα τινά περί Πόντου καί ιδίως τής Τραπεζούντος

πηγή:anemi.lib.uoc.gr

Η Παναγία του Καλούλ. Έργο του Αλέξανδρου Κακουλίδη

Η φωτογραφία αυτή είναι από το βιβλίο ΚΡΩΜΝΗ του Γ. Φιρτινίδη
Στην ενορία της Γλούβαινας στην Κρώμνη, στη θέση κατεστραμμένου μοναστηριού, χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στην Παναγία, η Παναγία τη Καλούλ. Αρχιτέκτονας ήταν ο γνωστός δημιουργός του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας, Αλέξανδρος Κακουλίδης. Από τα έσοδα του νέου ναού έλπιζαν να χρηματοδοτήσουν τη δημιουργία ενός σχολείου για τα παιδιά της ενορίας. Θα ήταν το 4ο σχολείο στην Κρώμνη, αν ο πόλεμος και οι ολέθριες για τον ελληνισμό συνέπειές του δεν άλλαζαν τον ρου της ιστορίας. 
                                                                              ----
Σχετικό με το εκκλησάκι δημοσίευμα του Φάρου της Ανατολής βρήκαμε στα αρχεία της ΕΠΜ (www.epm.gr/epm.htm) και το παρουσιάζουμε εδώ επισημαίνοντας τα κύρια σημεία του (αν επιλέξουμε την εικόνα και κάνουμε δεξί κλικ και άνοιγμα της εικόνας σε νέα καρτέλα διαβάζεται ευκολότερα):

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Στα Διπόταμα της Κρώμνης

Εκεί, στα Διπόταμα όπου ενώνονται το ποτάμι της Ίμερας με τη Κρωμί το ποτάμ' και κάτω από τον βράχο του Λυκάστ', ζουν ακόμη κάποιοι που καλλιεργούν τη γη και μοχθούν για τον επιούσιο. Είναι οι φίλοι Faruk Aksoy και Hilmi Buyuk που με τις συχνές φωτογραφίες τους μας θυμίζουν τον τόπο της καταγωγής των προγόνων μας. (9 φωτογραφίες του Faruk Aksoy)


Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2017

Τετάρτη, 1 Φεβρουαρίου 2017

Κρώμνη Πόντου: Σήμερα συμπληρώνονται 93 χρόνια από την Έξοδο των Κρωμναίων από την ιστορική τους πατρίδα. (Αναδημοσιεύουμε περσινή μας ανάρτηση για το θέμα)


                                                    Η έξοδος 
              Στιγμές (προσωπικές, οικογενειακές) από τον ξεριζωμό των κατοίκων της Κρώμνης
     Χειμώνας του 1923-24 σ’ ένα από τα πιο ξακουστά χωριά του Πόντου, την Κρώμνη. Λιγοστοί οι εναπομείναντες κάτοικοι των οικισμών-ενοριών της. Ήδη κάποια γειτονικά χωριά έχουν αδειάσει σε εφαρμογή της Συνθήκης Ανταλλαγής Πληθυσμών της Λοζάνης. Και οι Κρωμναίοι ξέρουν ότι πλησιάζει η σειρά τους. Η ζωή κυλάει πολύ δύσκολα. Τα τρόφιμα ελάχιστα, δραστηριότητες που κάποτε έδιναν ζωή στην περιοχή έπαψαν, εισοδήματα δεν υπάρχουν. Μια μόνο ελπίδα έχουν, να μπορέσουν να φύγουν την άνοιξη, παίρνοντας το σύντομο δρόμο πάνω στα βουνά. Έτσι θα έπαιρναν μαζί τους τις αγελάδες τους, εξασφαλίζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο τη διατροφή τους μέχρι την Τραπεζούντα.
     Το ίδιο σκηνικό και στην αετοφωλιά της Κρώμνης, το Λυκάστ . Πέντε οικογένειες όλες κι όλες έμειναν μέχρι το τέλος. Σε όλη τη διάρκεια των ταραχών του πολέμου πολλοί έφευγαν και εγκατέλειπαν οριστικά την πατρίδα τους. Ο εύλογος φόβος των κατοίκων δυνάμωσε από το κύμα διωγμών που ακολούθησε την επικράτηση των κεμαλικών στην ευρύτερη περιοχή. Άλλωστε δυο επιφανή τέκνα του Λυκάστ, ο Ματθαίος Κωφίδης και ο Αλέξανδρος Ακριτίδης, είχαν εκτελεστεί με αποφάσεις των ψευδεπίγραφων «δικαστηρίων» της Αμάσειας το 1921. 
     Ανάμεσα στους λιγοστούς κατοίκους και ο δάσκαλος Σπύρος Παπαδόπουλος, γιος του παπά-Αδάμ Ακριτίδη, με τη γυναίκα του Ελένη, κόρη του παπά-Κωνσταντίνου Παπαδόπουλου από το Σταυρίν. Μαζί τους και τα παιδιά τους, ο Αδάμ, ο Χρήστος και η Ευθυμία. Η Ελένη σε προχωρημένη εγκυμοσύνη έχει να γνοιαστεί και τον επερχόμενο τοκετό. Άραγε πού και πώς θα γεννήσει; Δύσκολη, για την εποχή εκείνη, υπόθεση η γέννα γίνεται ακόμη δυσκολότερη εξαιτίας της αβεβαιότητας και της γενικότερης ανασφάλειας. Οι φροντίδες της για το σπιτικό, τα παιδιά και τον άντρα της πολλές, παρόλα αυτά ξεκλέβει λίγο χρόνο για να ετοιμάσει και τα απαραίτητα για το αναμενόμενο γεγονός. Πάνες, ζιπουνάκια, φασκιές, καλτσάκια και άλλα τέτοια ράβει, πλέκει και τακτοποιεί σαν καλή νοικοκυρά σε ένα μικρό μποξά. Μπορεί να τα χρειαστεί πριν το μεγάλο ταξίδι, μπορεί μετά ή ακόμη χειρότερα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Οι Μοίρες της γέννας, όμως, δεν αφουγκράστηκαν την αγωνία της Ελένης!
     Τα παιδιά, ιδίως τα μεγαλύτερα, συμμερίζονται τα προβλήματα των γονιών τους και τους βοηθούν στο ξεπέρασμα κάποιων δυσκολιών. Τον υπόλοιπο χρόνο βγαίνουν απ’ το σπίτι, απολαμβάνουν το χιονισμένο τοπίο, προσλαμβάνουν με όλες τους τις αισθήσεις και αποτυπώνουν εικόνες, μυρωδιές και ήχους. Αυτά, μαζί με κάποιες άλλες αναμνήσεις, θα αποτελούν σε λίγο καιρό την πατρίδα τους. Κι αυτή την πατρίδα θα υμνήσει αργότερα, στη νέα πατρίδα, ο Χρήστος με τη λύρα και το τραγούδι του: 

"Εμέν Κρωμέτα λέγ’νε με κι εγώ Κρωμέτες κι είμαι. Το σπίτι μ’ σ’ Ανατολικόν και Λυκαστέτες είμαι".
     Τα πράγματα θα ήταν έτσι αν δε μεσολαβούσαν μεγαλύτερες ακόμη δυσκολίες. Στην περιοχή της Κρώμνης βρέθηκαν, αναζητώντας προσωρινό καταφύγιο για το χειμώνα, οι Σανταίοι αντάρτες του καπετάν Ευκλείδη. Ο ηρωικός τους αγώνας τους έκανε ξακουστούς σ’ ολόκληρο τον Πόντο και κατέστησε τη Σάντα το νέο Σούλι σ’ ένα καινούργιο ’21. Τώρα, όμως, ο αγώνας βρέθηκε σε αδιέξοδο. Η Συνθήκη δεν αφήνει περιθώρια ελπίδων. Η έξοδος είναι προδιαγεγραμμένη. Η προσπάθειά τους ένα σκοπό έχει πλέον, να μπορέσουν να κρυφτούν και να σωθούν μέχρι να βρουν τρόπο μετάβασης στη Ρωσία. Ο Ευκλείδης ήξερε τον δρόμο, αλλά οι δύσκολες συνθήκες του ποντιακού χειμώνα δεν το επέτρεπαν προσώρας. Έπρεπε να βρουν κατάλυμα μέχρι την άνοιξη. Ο αδερφός του Ευκλείδη, ο Κώστας Κουρτίδης, καταγράφει λεπτομερώς, με καθημερινές σημειώσεις στο Ημερολόγιο των ανταρτών της Σάντας, όλες τις σχετικές τους ενέργειες.
     Αρχές του Δεκέμβρη και αφού απογοητεύτηκαν από όλους τους Ιμερίτες και Κρωμναίους από τους οποίους ζήτησαν βοήθεια, κατέφυγαν στον Αχιλλέα Φιρτινίδη, προεστό της Κρώμνης. Ούτε κι αυτός μπορούσε να τους κρύψει. Όμως σαν λύση σκέφτηκε τον δάσκαλο από το Λυκάστ, τον Σπύρο Παπαδόπουλο. Του έγραψε και τα σχετικά για να τον ενθαρρύνει να τους δεχτεί. Οι αντάρτες τότε με την καθοδήγηση του Γιώργου Φιρτινίδη, επίσης δάσκαλου, φτάνουν στα Διπόταμα κάτω από το Λυκάστ. Από κει μόνοι τους πια ανέβηκαν την απότομη ανηφοριά και έφτασαν σούρουπο στο σπίτι του Σπύρου. Εκείνος έλειπε στην Άρδασα για υπόθεση του χωριού του και τους υποδέχτηκαν οι γυναίκες του σπιτιού (η Ελένη και οι κουνιάδες της). Τους έστρωσαν στο σχολείο και τους έφεραν φαγητό. Την άλλη μέρα ήρθε και ο Σπύρος. Στο αίτημά τους απάντησε πρόθυμα: «…και εγώ απλώς θα κάνω το καθήκον μου σε τέτοιες περιστάσεις που είναι επικίνδυνες διά το έθνος. Θα φροντίσω όσον μπορώ». Έτσι πέρασαν κάμποσες μέρες. Τρόφιμα έφερνε ο ίδιος ο Γιώργος Φιρτινίδης για να μη διαδοθεί το μυστικό.
     Ανήμερα των Φώτων και μετά από πληροφορίες για κάποιες απόπειρες στρατιωτικών αποσπασμάτων να ανέβουν στο Λυκάστ, οι αντάρτες μετακινήθηκαν λίγο πιο έξω από το Λυκάστ, σ’ ένα παρχάρι που είχε και καλύβι, μια ώρα δρόμο από το χωριό. Τους τακτοποίησαν και τους έφεραν φαγητό. Δυο μέρες μετά ήρθε πάλι ο Σπύρος να τους φέρει το μεγάλο μαντάτο. Τους βρήκε ταλαιπωρημένος και φοβισμένους και τους είπε: «…μην φοβάστε, ο στρατός σήμερα έφυγε. Αλλά ήλθαν άλλοι δύο αξιωματικοί οίτινες έφεραν διαταγήν από Τραπεζούντα εντός τριών ημερών να ετοιμασθούμε να φύγωμε, διότι Ελληνικά πλοία έφθασαν εκεί διά να μας πάνε στην Ελλάδα κατόπιν της αποφασισθείσης ανταλλαγής των πληθυσμών». Οι αντάρτες χάρηκαν γιατί πίστευαν ότι θα βρουν τρόπο να διαφύγουν κι αυτοί.
     Οι αντάρτες έφυγαν κι έμειναν μόνοι τους οι Λυκαστέτ’ για να κανονίσουν τα της φυγής. Οι προσπάθειες που έκανε ο Αχιλλέας Φιρτινίδης για να καθυστερήσει τη φυγή έφεραν προσωρινή μόνο αναβολή. Έτσι την 1η Φεβρουαρίου φορτώθηκαν με ό,τι μπορούσε ο καθένας και συγκεντρώθηκαν μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Χριστοφόρου. Ο Σπύρος μπήκε μέσα, κατευθύνθηκε στο Ιερό και πήρε μαζί του το ευλογημένο λείψανο του χεριού του πατέρα του. Αυτό θα αποτελούσε το σύνδεσμο ανάμεσα στην παλιά και στην καινούργια πατρίδα, κάτι σαν το ιερό πυρ των αρχαίων προγόνων. Εκείνο το παλιό ιερό πυρ «έσβηνε» τώρα μετά από τρεις χιλιάδες χρόνια συνεχούς παρουσίας του Ελληνισμού στον Πόντο. Αποχαιρέτισε μετά τους προγόνους του που βρίσκονταν θαμμένοι στο προαύλιο της εκκλησίας και απολογήθηκε σ’ αυτούς για την ακούσια εγκατάλειψη. Τη νεκρική σιγή διέκοψε ο θόρυβος από το καραβάνι των Κρωμναίων που πλησίαζε στα Διπόταμα. Έριξαν τότε μια τελευταία κλεφτή ματιά στο χωριό και αμίλητοι πήραν τον κατήφορο για να ενωθούν με τους Κρωμναίους. Αυτές τις στιγμές περιγράφει ο Πόντιος γιατρός, ποιητής και πολιτικός Φίλων Κτενίδης στην Καμπάνα του Πόντου:

Εμπροδιαβαίνει το Σταυρίν, η Μούζαινα ακλουθά ‘το,
με το Παρτίν, τη Βαρενού και το Λυκάστ εντάμαν.
…………….
Η Κρώμ’ τη χαράς το πουλίν, τη τραγωδί η μάνα,
μωρού κασέλαν έχτισεν, ας ση λύρας το ξύλον,
εποίκεν φορτοδέματα τη κεμεντζές τα κόρδας,
εφορτώθεν, η άκλερος, το λείμψανον τη ψής ατς…


     Με μεγάλη δυσκολία μετακινούνταν αυτή η οιονεί νεκρική πομπή. Παιδιά, γέροντες, άρρωστοι σέρνονταν κυριολεκτικά μέσα στο χιονισμένο και παγωμένο τοπίο. Η πρώτη τους στάση για διανυκτέρευση ήταν στις Πέντε Εκκλησιές στον Χαρσιώτη ποταμό. Στις 2 Φεβρουαρίου έμειναν στην Άρδασα. Σ’ αυτά τα δυο μέρη η περιποίηση από τους Τούρκους συμπατριώτες τους ήταν υποδειγματική. Από κει και πέρα συνάντησαν την αδιαφορία και την κακεντρέχεια (Γ.Φιρτινίδης, ΚΡΩΜΝΗ). Στις 4 Φεβρουαρίου στάθηκαν στη Ζύγανα, στις 5 στο Χαψίκιοϊ, στις 6 στο Ματαρατσί (χάνια μετά το Τζεβιζλούκ) και στις 7 έφτασαν στην Τραπεζούντα.

Μαύρον πουλίν επέταξεν ση Πόντου τα ρασία
επέταξεν κι ελάλεσεν, άγρεν χαπέρ εφέκεν.

''Θα ξενητεύνε οι Ρωμαίοι κι άλλο οπίσ' κι έρχουν''.
Κλαίγνε ρασία και βουνά, ορμία και ποτάμια,
κλαίγνε χωρία άκλερα και μαύρα πολιτείας,
κλαίει και η Κρώμ' και θλίφκεται μοιρολογά και λέει:

Ν' αϊλλοί εμέν και βάι εμέν, επέμνα μάρσα σώρα,
επέμνα χώρα άχαρος, κοχράκα ματωμέντσα...
Γ. Π. ΦΙΡΤΙΝΙΔΗΣ 1966
από το βιβλίο Η ΚΡΩΜΝΗ 


     Στην επιτροπή απογραφής των προσφύγων απασχολήθηκε και ο Σπύρος για να βοηθήσει, ως εγγράμματος, τους συγχωριανούς του. Όταν τακτοποιήθηκαν όλοι, πήρε κι αυτός με την οικογένειά του το τελευταίο καράβι. Οι συνθήκες επιβίβασης τραγικές για τους εμπερίστατους κι ανάμεσα σ’ αυτούς κι η Ελένη, που δεν κατάλαβε πώς μέσα στον «συνωστισμό» χάθηκε ο μικρός εκείνος μποξάς με τα μωρουδιακά που είχε ετοιμάσει για τη γέννα. Το αργοκίνητο καράβι έπιανε σε κάθε λιμάνι που περίμεναν Έλληνες κι έκανε το ταξίδι ακόμη πιο μεγάλο, πιο κουραστικό. Οι συζητήσεις των μεγάλων αφορούσαν τα πρακτικά μέτρα επιβίωσης στη νέα πατρίδα. Ακόμη και καυγάδες για τις νέες προοπτικές ξεσπούσαν μεταξύ των προσφύγων. Κάποιο ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ μια αναφορά του Χρ. Τσαρτιλίδη στο βιβλίο του «Η Κρώμνη από τον παππού στον εγγονό». Αναφερόμενος στον Κρωμναίο δάσκαλο Δάμωνα Δαμιανό και τις πολιτικές αντιλήψεις του, τις οποίες κρίνει από συντηρητική άποψη κακές, αναφέρει κάποια στιγμή ότι ο Δάμων με τον συνάδελφό του Σπύρο (του οποίου αγνοεί το επώνυμο) από το Λυκάστ προέτρεπαν τους συμπατριώτες τους, όταν εγκατασταθούν στην Ελλάδα, να ψηφίσουν δημοκρατία και μάλιστα αγροτική δημοκρατία. (Ο Δαμιανός, επιστήθιος φίλος του Σπύρου, εγκαταστάθηκε μετά την ανταλλαγή στο Μεσόβουνο της Πτολεμαΐδας)
     Και κάποια στιγμή έγινε και το αναμενόμενο, οι πόνοι του τοκετού έπιασαν την Ελένη καταμεσής στη θάλασσα. Οι άλλες γυναίκες πρόθυμα βοηθούσαν, μα τι βοήθεια μπορούσαν να προσφέρουν; Καταχείμωνο ήρθε στον κόσμο το κοριτσάκι χωρίς τα απαραίτητα για νεογέννητο. Έκοψαν οι γυναίκες η καθεμιά ένα κομμάτι από το φουστάνι της και τα ένωναν όλα σε ένα για να υποκαταστήσουν τις πάνες. Τα μπαλωμένα αυτά και χοντροκομμένα υφάσματα άφησαν για καιρό τα αποτυπώματά τους στο ευαίσθητο δερματάκι του μωρού. Οι δύσκολες πάλι συνθήκες του ταξιδιού, η συνύπαρξη με άρρωστους, ετοιμοθάνατους ακόμη και πεθαμένους δεν προοιώνιζαν βέβαιο το μέλλον του μωρού. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν να βαφτίσουν το νεογέννητο «για να μην πάει αφώτιστο». Το οικογενειακό όνομα που λογικά θα έπαιρνε ήταν το όνομα της δεύτερης γιαγιάς, Ελισάβετ. Όμως ο πατέρας πρότεινε και οι υπόλοιποι συμφώνησαν να δώσουν στο κορίτσι ένα όνομα σημαδιακό, κάτι σαν ευχή. Για να αναγκάσουν το στοιχειό της θάλασσας να «γαληνέψει» και να κάνει το ταξίδι πιο εύκολο, έδωσαν στο νεοφώτιστο το όνομα Γαλήνη. Και η ευχή αυτή έπιασε.
     Το καράβι έφτασε στον προορισμό του και οι περισσότεροι επιβάτες βγήκαν σώοι στην προσφυγομάνα Καλαμαριά (ερημική τότε περιοχή της Θεσσαλονίκης). Μετά την καραντίνα και μικρή παραμονή στην Καλαμαριά ο Σπύρος αποφάσισε ότι το κλίμα στην παραθαλάσσια αυτή περιοχή δεν ήταν υγιεινό για την οικογένειά του και μετακινήθηκε χωρίς πολλούς συμπατριώτες του πιο δυτικά, στα Καϊλάρια (σημερινή Πτολεμαΐδα). Εγκαταστάθηκε στο εγκαταλειμμένο από τους Τούρκους Ίνελή (μετέπειτα Ανατολικό). Αδέρφια του έμειναν στην Καλαμαριά, στα Παλατίτσια της Βέροιας και στο Προάστιο (Δουρουτλάρ) της Πτολεμαΐδας. Τρεις πληθυσμιακές ομάδες είχαν εγκατασταθεί στο Ανατολικό: Προυσαλήδες από τα Κουβούκλια, Μικρασιάτες από το Κόλντερε της Μαγνησιάς (που τους αποκαλούσαν Σμυρνιούς) και Πόντιοι από τα Λερία της Αργυρούπολης. Ο Σπύρος επέλεξε να μείνει μεταξύ Μικρασιατών και Προυσαλήδων. Ήταν άλλωστε και ο πρώτος δάσκαλος του χωριού και επειδή πίστευε ότι η εγκατάσταση αυτή, παρά τις προσδοκίες πολλών, θα ήταν μόνιμη, ήθελε να δείξει με την πράξη του αυτή έναν τρόπο συνύπαρξης και συμβίωσης ετερόκλητων και αταίριαστων μέχρι τότε στοιχείων.
      Η εγκατάσταση αυτή ολοκληρώθηκε με την εναπόθεση από το Σπύρο στο ιερό της εκκλησίας του Ανατολικού του πατρικού λειψάνου. Το τεμάχιο λειψάνου του π. Αδάμ Ακριτίδη, πατέρα του Σπύρου Παπαδόπουλου, σύμφωνα με μαρτυρία του π.Σάββα Καπουργατσίδη, παλιού μαθητή του Σπύρου, υπήρχε ακόμη στο ιερό του ναού τον Ιανουάριο του 2008, όταν και πέθανε η μητέρα μου Γαλήνη.

                                                                                Αθήνα Ιανουάριος 2016

                                                                                      Στέλιος Γκαλάς

Επιπλέον πληροφορίες και φωτογραφίες στο σύνδεσμο: http://kromni.blogspot.gr/2016/01/92-121924.html
Χάρτης της προσφυγιάς των Κρωμναίων

Σάββατο, 28 Ιανουαρίου 2017

93 χρόνια πέρασαν από τον ξεριζωμό, κατ' εφαρμογή της συνθήκης της Λοζάνης.

Στις 31 Ιανουαρίου του 1924 άδειασαν οι οικισμοί της Κρώμνης από τους κατοίκους τους. Στις εικόνες που ακολουθούν το Λυκάστ της Κρώμνης ή ό,τι απέμεινε από την πατρίδα των Ακριτιδών (24 pics του φίλου Ramazan Nas).






Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

Επιστολή Γιάγκου Ελευθεριάδη στη μητέρα του Μαρία στην Κρώμνη το 1912.

Κωνσταντινούπολις τη 11/24 Ιουλίου 1912              
 Αγαπητή μου Μητέρα
 
                                              
Κρώμνην

"… με το νου μου προς στιγμήν ευρέθηκα σ’την Κρώμην. Θυμήθηκα και κεπία και ποτάμια και λευκία και κατζκάρια και δόκια και… και… και χωρίς να θέλω ανέβηκα στον Αληθινό και κατέβηκα σε Αλιάντων..."
(Τα προσωπικά ενθυμήματα φίλων προς ενίσχυση της συλλογικής μνήμης. Η επιστολή ανήκει στον φίλο της σελίδας κ. Παναγιώτη Κουλαουζίδη)



Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2017